De personages van schrijver Maaike Neuville definiëren zichzelf zoals ze willen: 'Queer is een term die je van élk denkbaar hokje bevrijdt'

In dit artikel:

Maaike Neuville (42) brengt in haar roman de stormen twee beschadigde vrouwen uit verschillende tijdlagen samen: actrice Abbie Delange uit het heden en Therese Mae Smith, een fictieve Ierse schrijfster uit het begin van de twintigste eeuw die zichzelf van het leven beroofde. Tijdens de opname van een film over Therese verstrengelen Abbies herinneringen en gevoelens zich met het leven van de overleden auteur, waardoor oude wonden weer open gaan.

Beide vrouwen worstelen met aspecten van moederschap, met verlangens die buiten heteronormatieve vakjes vallen en met het onvermogen om de plek in te nemen die ze verlangen. Neuville toont hoe de uiterlijke omstandigheden tussen hun tijdperken verschillen, maar hoe diepgewortelde vrouwelijke zelftwijfel en beperkte roltoewijzing blijven doorwerken. Volgens haar zijn veel hedendaagse vrouwen — ook die van haar generatie — nooit aangemoedigd om zichtbaar te durven zijn, en dragen ze een geïnternaliseerd gevoel van onwaardigheid mee.

De roman is opgedragen aan schrijvende vrouwen wier werk onopgemerkt bleef; Neuville uit haar woede over de afwezigheid van vrouwen in literaire canons en ziet zichzelf als deel van een groeiend collectief van vrouwelijke en genderdiverse auteurs die elkaar gevoed en bevrijd voelen. Ze haalt in het boek een vergelijking met Virginia Woolf aan: Therese belichaamt iemand die door innerlijke stemmen van onwaarde wordt kapotgemaakt, terwijl Woolf wel maatschappelijk erkend was maar toch worstelde met diepe mentale strijd — mogelijk met de wens een deel van zichzelf kwijt te raken.

Stijlistisch schakelt Neuville tussen twee lagen: de dagboekachtige, poëtische fragmenten van Therese contrasteren met Abbies directe, nuchtere verteltoon — een tegenstelling die haar in staat stelt ook haar eigen latent aanwezige lyrische stem te ontdekken. Inhoudelijk kiest ze voor een fluïde representatie van gender en relaties; personages zijn transgender, lesbisch, biseksueel of polyamoreus, maar die labels krijgen binnen het verhaal geen dramatisch gewicht. Met die keuze wil Neuville doen alsof de strijd al gewonnen is, zodat lezers onopgemerkt hun binaire verwachtingen gaan bevragen. Ze gelooft ook in de kracht van taalverandering — zoals het gebruik van voornaamwoorden — om denkbeelden geleidelijk aan te verschuiven, en erkent de strijd van de queercommunity als grondslag van die evolutie.

Neuville noemt zichzelf queer en waardeert de term omdat die ruimte laat en bevrijdt van vastgeroeste hokjes — niet alleen op het vlak van gender en seksualiteit, maar ook in haar werk als actrice, schrijver en regisseur. De stormen is daarmee zowel een literaire dubbelvertelling als een pleidooi voor meer ruimte, zichtbaarheid en waardering voor diverse vrouwelijke stemmen door de tijd heen.